L. reuteri: Κάψουλα ή γιαούρτι – τι δρα καλύτερα;

Δημοσιεύτηκε στις 4 Ιουνίου 2025

Αρκεί να λαμβάνει κανείς το L. reuteri σε μορφή κάψουλας μόνο για λίγες ημέρες ή είναι πιο χρήσιμος ο γιαούρτης μακροπρόθεσμα;

Το ερώτημα αν μπορεί κανείς να λαμβάνει απλώς το Limosilactobacillus reuteri σε μορφή κάψουλας για λίγες ημέρες και έτσι να αλλάξει μόνιμα κάτι στο έντερο τίθεται συχνά. Ακολουθούν τα σημαντικότερα επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία:

1. Προσωρινός εποικισμός, όχι μόνιμη αποίκιση

Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν πολλοί, το L. reuteri δεν εποικίζει μόνιμα το έντερο όταν λαμβάνεται από το στόμα. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και προβιοτικά στελέχη με υψηλή ανεκτικότητα και αποτελεσματικότητα συνήθως διέρχονται προσωρινά από το έντερο, όσο χορηγούνται τακτικά. Όταν διακοπεί η λήψη, η ανιχνεύσιμη ποσότητα αυτών των βακτηρίων εξαφανίζεται μέσα σε λίγες ημέρες έως εβδομάδες (Walter et al., 2018; Derrien & van Hylckama Vlieg, 2015).

Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι στους ανθρώπους των δυτικών κοινωνιών οι αρχικές οικολογικές θέσεις για αυτά τα βακτήρια έχουν χαθεί εξαιτίας της σύγχρονης διατροφής, των φαρμάκων (κυρίως των αντιβιοτικών) και των προτύπων υγιεινής (Blaser, 2014). Η μόνιμη εγκατάσταση υπό αυτές τις συνθήκες επιτυγχάνεται μόνο σπάνια.

Η λήψη καψουλών μόνο για λίγες ημέρες συνήθως δεν αρκεί. Σημασία έχει η συνεχής πρόσληψη, όπως και με ένα φυτό που πρέπει να ποτίζεται τακτικά για να αναπτυχθεί.

2. Κάψουλα έναντι γιαουρτιού – διαφορές στην αποτελεσματικότητα και το κόστος

Ενώ οι κάψουλες L. reuteri αποτελούν μια πρακτική επιλογή, ο σπιτικός γιαούρτης προσφέρει αρκετά πλεονεκτήματα:

• Κόστος: Από μία μόνο κάψουλα μπορούν να παραχθούν μέσω ζύμωσης έως και 20 μερίδες γιαουρτιού. Αυτό καθιστά τον γιαούρτη σημαντικά οικονομικότερο – ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται καθημερινά.
• Δοσολογία: Ο γιαούρτης περιέχει πολλαπλάσια ποσότητα μικροοργανισμών από μία μεμονωμένη κάψουλα. Μελέτες δείχνουν ότι οι προβιοτικές επιδράσεις συχνά είναι δοσοεξαρτώμενες (Ouwehand et al., 2002).
• Πρόσθετοι μεταβολίτες: Κατά τη ζύμωση παράγονται μεταβιοτικές ουσίες, όπως λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και βιοδραστικά πεπτίδια, οι οποίες μπορεί να έχουν πρόσθετη ευεργετική επίδραση στην υγεία (Wegh et al., 2019).

Ποσοστό επιβίωσης των προβιοτικών στο στομάχι: κάψουλες έναντι γιαουρτιού

Προκλήσεις για τα προβιοτικά στο στομάχι

Το ανθρώπινο στομάχι, με το όξινο pH του (περίπου 1,5 έως 3,5), αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για τα προβιοτικά που λαμβάνονται από το στόμα. Πολλά προβιοτικά στελέχη είναι ευαίσθητα σε αυτό το οξύ και μπορεί να αδρανοποιηθούν κατά τη διέλευσή τους από το στομάχι.

Ποσοστό επιβίωσης σε προβιοτικές κάψουλες

Μια μελέτη εξέτασε την ανθεκτικότητα διαφόρων προβιοτικών του εμπορίου σε προσομοιωμένες γαστρικές συνθήκες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι πολλά από αυτά τα προϊόντα, ιδίως όσα δεν διέθεταν γαστροανθεκτική επικάλυψη, παρουσίαζαν χαμηλό ποσοστό επιβίωσης. Ορισμένα προϊόντα εμφάνισαν, μετά από 90 λεπτά σε όξινο περιβάλλον (pH 2), μείωση των βιώσιμων βακτηρίων έως και κατά 3 λογαριθμικές μονάδες, γεγονός που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 1.000 φορές.

Μια ακόμη μελέτη επιβεβαίωσε ότι πολλές προβιοτικές κάψουλες χωρίς ειδικούς μηχανισμούς προστασίας δεν είναι επαρκώς ανθεκτικές στα γαστρικά και χολικά οξέα, γεγονός που θέτει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητά τους.

Ποσοστό επιβίωσης σε ζυμωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως ο γιαούρτης

Αντίθετα, τα ζυμωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως ο γιαούρτης, προσφέρουν μια προστατευτική μήτρα για τα προβιοτικά βακτήρια. Μια μελέτη έδειξε ότι τα προβιοτικά στελέχη στον γιαούρτη παρουσίαζαν υψηλότερο ποσοστό επιβίωσης κατά τη διέλευση από το στομάχι. Αυτό αποδίδεται στην ρυθμιστική ικανότητα των πρωτεϊνών του γάλακτος και άλλων συστατικών του γιαουρτιού, τα οποία αυξάνουν το pH στο στομάχι και έτσι μετριάζουν τη δράση των οξέων.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι ο συνδυασμός προβιοτικών με γαλακτοκομικά προϊόντα βελτιώνει σημαντικά το ποσοστό επιβίωσης των βακτηρίων σε σύγκριση με το νερό. Σε μία μελέτη, ορισμένα στελέχη Lactobacillus επιβίωσαν στο γάλα έως και 197% καλύτερα από ό,τι στο νερό.

Το ποσοστό επιβίωσης των προβιοτικών βακτηρίων κατά τη διέλευση από το στομάχι είναι καθοριστικό για την αποτελεσματικότητά τους στο έντερο. Οι μελέτες δείχνουν ότι τα ζυμωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως ο γιαούρτης, προσφέρουν ένα προστατευτικό περιβάλλον που μετριάζει τη δράση των γαστρικών οξέων και έτσι αυξάνει το ποσοστό επιβίωσης των προβιοτικών. Αντίθετα, πολλές προβιοτικές κάψουλες, ιδίως όσες δεν διαθέτουν γαστροανθεκτική επικάλυψη, μπορεί να παρουσιάζουν χαμηλότερο ποσοστό επιβίωσης.

Επομένως, η τακτική κατανάλωση προβιοτικού γιαουρτιού μπορεί να αποτελεί αποτελεσματικότερη μέθοδο αξιοποίησης των οφελών των προβιοτικών βακτηρίων.

3. Η μακροπρόθεσμη δράση απαιτεί μακροπρόθεσμη χρήση

Πολλές από τις καταγεγραμμένες θετικές επιδράσεις του L. reuteri, όπως στην παραγωγή ωκυτοκίνης, τη μυϊκή μάζα, τον ύπνο ή τη διάθεση, εμφανίστηκαν στις μελέτες μόνο μετά από αρκετές εβδομάδες καθημερινής λήψης. Η δράση δεν βασίζεται μόνο σε έναν βραχυπρόθεσμο εποικισμό, αλλά στη συνεχή αλληλεπίδραση των βακτηρίων με το ανοσοποιητικό σύστημα, το εντερικό νευρικό σύστημα και τους ορμονικούς άξονες (Varian et al., 2016; Poutahidis et al., 2013).

Περίληψη:

• Η λήψη καψουλών L. reuteri για μερικές ημέρες δεν αρκεί, καθώς το στέλεχος συνήθως δεν εγκαθίσταται μόνιμα στο έντερο.
• Για μια διαρκή δράση απαιτείται τακτική πρόσληψη.
• Ο σπιτικός γιαούρτης είναι αποτελεσματικότερος, οικονομικότερος και περιέχει πρόσθετες ουσίες που προάγουν την υγεία.
• Οι θετικές επιδράσεις εμφανίζονται συνήθως μόνο μετά από συνεχή χρήση για αρκετές εβδομάδες.

Πηγές:

• Blaser MJ (2014). Missing Microbes. Henry Holt.
• Derrien M & van Hylckama Vlieg JET (2015). Fate, activity, and impact of ingested bacteria within the human gut microbiota. Trends in Microbiology, 23(6), 354–366.
• Ouwehand AC et al. (2002). Probiotic and other functional microbes: from markets to mechanisms. Current Opinion in Biotechnology, 13(5), 483–487.
• Poutahidis T et al. (2013). Microbial symbionts accelerate wound healing via the neuropeptide hormone oxytocin. PLoS One, 8(10):e78898.
• Varian BJ et al. (2016). Beneficial bacteria inhibit cachexia. Oncotarget, 7(9), 11803–11816.
• Walter J et al. (2018). Establishing or Exaggerating Causality for the Gut Microbiome: Lessons from Human Microbiota-Associated Rodents. Cell, 174(4), 800–804.e6.
• Wegh CA et al. (2019). Postbiotics and Their Potential Applications in Early Life Nutrition and Beyond. International Journal of Molecular Sciences, 20(19), 4673.